İsmet Kadıoğlu
İsmet Kadıoğlu
Giriş Tarihi : 09-06-2020 15:33

TAYYARECİ VECİHİ HÜRKUŞ

Tayyareci Vecihi Hürkuş, havacılığa önem veren en öndeki kişilerden olup; o ve onun gibi kişiler sayesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra, sivil havacılığın temelleri atılmış ve Türkiye birkaç Avrupa ülkesi ile birlikte kendi uçağını üreten ilk ülkeler arasında yerini almıştır. Kendi uçağını üreten ilk ülkeler arasında olmasına rağmen; neden devamı gelmedi acaba? Yapamazsınız/yapamayız, yaptırmayız zihniyeti hep iktidar olmuş, devamı getirilememiş. Dış güçlerin içerideki maşalarıyla engellenmiş. Taş konmuş.
Vecihi Hürkuş, sadece Türk havacılık tarihinin değil, belki de tüm Türkiye tarihinin en ilginç simalarından birisidir.

1986’da İstanbul’da doğan Vecihi Hürkuş ilk sivil ve askeri uçağı yapan ve ilk özel havayolu şirketi kuran kişilerdendir. 16 yaşındayken Balkan Harbi’ne katılır. 1914 yılında İstanbul-Kahire seferinde Nuri, Sadık ve Fethi beylerin şehit olmalarından etkilenerek pilot olmaya karar verir. Ve bu amaçla Makinist Mektebine gider. 1. Dünya Savaşı’nda, Bağdat cephesine ‘Uçak Makinisti’ olarak katılır.

Geçirdiği bir uçak kazası sonucu pilot olma arzusu artar. İstanbul’a dönerek Yeşilköy Tayyare okuluna gider. 1917 senesinde Kafkas cephesine Pilot Astsubay olarak atanır. Ama Ruslara esir düşer. Esir kampından bir yıllık esaretten sonra yüzerek kaçıp, Kurtuluş Savaşı’na katılır. Savaşta gösterdiği uçuş başarılarından dolayı ‘Kırmızı Şeritli İstiklal Madalyası’na layık görülür. 1924 yılında Yunanlılardan savaş ganimeti olarak toplanan parçalardan
“Vecihi K-6” modeli olan ilk Türk uçağını üretir.

Vecihi K-6 uçağına, uçuş sertifikası verilmesi için bir heyet toplanır Hürkuş’a, “uçağına güveniyorsa atla, uç lisansını verelim” derler. Vecihi Hürkuş 28 Ocak 1925 tarihinde denileni yapar uçağına biner 15 dakikalık uçuş yapar. Ama “izin almadan uçtun” bahanesiyle lisans verilmez. Ve bunun üzerine Hava Kuvvetlerinden istifa eder. Uçağını isteyip, Türk Tayyare Cemiyeti’ne katılır ama uçağını vermezler. Devamı gelecek olan engellemelerin ilki.. Sana lisans yok..
Bu arada Vecihi Hürkuş, Atlantik Okyanusu’nu geçmesi talebinde bulunur ve geçmek ister. Fakat Fransız Aero Kulübü’nün baskıları sonucu bu uçuş gerçekleştirilemez. Dış güçlerin frenlemesi/engellemesi..

Mili Savunma Bakanlığı Kayseri’de, Tayyare ve Motor Anonim Şirketi adında bir uçak fabrikası kurmak ister.. Kısa adı TOMTAŞ olan fabrika, uçak yapımı için Hürkuş ile anlaşır. Hürkuş, biri 14 kişilik Junkers G-24, bir diğer 6 kişilik, tek motorlu Junker F-13 model uçakları yapar. Bu uçaklarla, 1927 yılında
Ankara- Kayseri arasında uçuşlar yapar. Hürkuş’un bu uçaklarla yaptığı uçuşlar Türkiye’nin ilk Hava Yolları uçuşları sayılabilir.

Hürkuş, TOMAŞ’a Junkers A-35 uçakları ile Ankara- Tahran uçuşunu gerçekleştirmemiz durumunda üretimi artırarak yabancı devletlere de uçak satabilme fikrini ortaya koyar. Nedense TOMAŞ’a bunu kabul ettiremez. Engellere devam..! İç güçlerin taş koyması. Ve TOMAŞ 1928’de iflas eder.

Bu tür, tüm engellemelere rağmen Hürkuş yılmaz; 1930 yılında Kadıköy’de kiraladığı bir keresteci dükkanında, üç ay gibi bir sürede, ilk Türk sivil uçağı olacak olan Vecihi K-14’ün çalışmalarına başlar ve yapar. Türkiye’den lisans ister ama nedense alamaz. Neden? Engellenmesi gerekir.. Uçuş lisansını alabilmek için Çekoslovakya’ya gider. Hürkuş, 23 Nisan 1931’de Çekoslovakyalı yetkililer tarafından bir gazinoda düzenlenen bir törenle, başköşesinde “Yaşasın Türk Tayyareciliği” yazılı bir pankartla onurlandırılarak “Uçabilir Lisansı”nı alır. 25 Nisan 1931’de Çekoslovakya’dan uçarak Türkiye’ye gelmek için yola çıkıp 5 Mayıs 1931’de Türkiye’ye gelir.

Vecihi Hürkuş, halkı bilinçlendirmek ve Türk Hava Kurumu adına bağış toplamak amacıyla turneler düzenler. Nedense 3 Kasım 1933 senesinde bir telgrafla Vecihi K-14 uçuştan men edilerek uçması yasaklanır. Allah aşkına nedir bu Türkiye’nin çilesi? Hürkuş yılmaz, devam der ve ilk Türk Sivil Tayyare Mektebini kurar. Kızlar ve erkeklerden oluşan 12 öğrencisi ile eğitim ve öğretime başlar.

O yıllarda demiryolları Müteahhitliği ile ün yapmış ve sonrasında Atatürk tarafından Demirağ soyadı verilen Nuri Demirağ, uçak yapımı için Hürkuş’a 5 bin TL para verir. 1933 senesinde Hürkuş, adı Nuri bey olan Vecihi K-16 uçağını yapar. Ayrıca aynı yıl tek kanatlı Vecihi K-15 uçağını ve uçak motoru kullanılarak Vecihi-SK adlı bir deniz botu da yapar.

Atatürk “Türk Kuşu namı ile yeni bir çalışma yolu açın ve Vecihi’den faydalanın!” emrini verir. Bunun üzerine 1937 senesinde Türk Hava Kurumu, Vecihi Hürkuş’u mühendislik eğitimi alması için Almanya’daki Weimar mühendislik okuluna gönderir. Yine problem vardır. Hürkuş 1939 senesinde, yani 2 senede diplomasını alıp Türkiye’ye döndüğünde, “İki yılda mühendis olunmaz” gerekçesiyle uçak mühendisliği ruhsatı verilmez. Kuş hür ama esir kuş muamelesi görmeye devam ediyor.  Hep; alamaz, olamaz, uçamaz.. Kimler?  Ve neden bunları diyor..? Böylece Hürkuş, havacılıktan uzun yıllar uzak kalır..

26 kasım 1954’te Hürkuş Havayollarını kurar.. Ancak kazalar, kaçırılmalar ve sabotaj gibi bahanelerle şirket uçuştan men edilir.
Ankara’da geçirdiği bir kaza sonucu komaya giren Vecihi Hürkuş, 16 Temmuz 1969 senesinde hayata gözlerini yumar.
Hoş kalın. Haziran 2020, Anamur. İsmet Kadıoğlu.

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
İsmet Kadıoğlu

İsmet Kadıoğlu

DİĞER YAZILARI YALNIZLIK/YALNIZ OLMAK-4 16-10-2020 20:48 YALNIZLIK/YALNIZ OLMAK-3 04-10-2020 12:09 SAKARYA DOĞALGAZ HAVZASI 23-09-2020 12:28 CORONA BİR ÇINAR AĞACINI DA GÖÇÜRDÜ (Yazar Sümer Şenol) 14-09-2020 16:14 ÜRETİM MALİYETİ SATIN ALMAKTAN PAHALI.. ÖYLE Mİ? 06-09-2020 17:21 YALNIZLIK/YALNIZ OLMAK-2 26-08-2020 09:23 YALNIZLIK/YALNIZ OLMAK-1 17-08-2020 14:44 TÜRKİYE TEKNOLOJİ TAKIMI VAKFI (T3)-2 05-08-2020 13:42 TÜRKİYE TEKNOLOJİ TAKIMI VAKFI (T3)-1 27-07-2020 08:53 YERLİ OTOMOBİL DEVRİM ve ERBAKAN 15-07-2020 14:44 ŞAKİR ZÜMRE ve İLK MİLLİ CEPHANE FABRİKASI 07-07-2020 17:51 MARSHALL ve SÜT TOZU 28-06-2020 15:40 NURİ DEMİRAĞ ve UÇAK FABRİKASI 17-06-2020 20:33 TAYYARECİ VECİHİ HÜRKUŞ 09-06-2020 15:33 NURİ KİLLİGİL'İN SİLAH FABRİKASINDA ÇIKARILAN YANGIN ve PATLAMA-2 03-06-2020 09:37 NURİ KİLLİGİL'İN SİLAH FABRİKASINDA ÇIKARILAN YANGIN ve PATLAMA-1 27-05-2020 19:24 LAK LAK, VAK VAKLA GEÇEN ÖMÜRLER 17-05-2020 22:27 ÜSEYİN EMMİ ve ÜSNÜ EMMİNİN IRAMAZANI 08-05-2020 21:17 GERÇEK DOSTLUK, ÇUKURDA BİRİKEN YAĞMUR SUYU DEĞİL. 29-04-2020 15:07 VİRÜS NE ZAMAN BİTER? 20-04-2020 10:05 VİRÜS 3.DÜNYA SAVAŞINI ÇIKARDI 13-04-2020 11:07 BEN 70 YAŞINDAYIM. BEN ve BENİM GİBİ OLANLAR ALINIYORUZ 05-04-2020 09:22 VİRÜS ve DUADAN RAHATSIZ OLAN PROVAKATÖRLER 29-03-2020 11:49 EVDEKAL 22-03-2020 11:55 KÖPEKSİZ KÖYDE DEĞNEKSİZ GEZENLER 09-03-2020 18:56 KRİSTAL ÇOCUK ATAKAN ve OYUN 02-03-2020 09:17 ANAMUR'DA İLK DERSHANE, ÖZEL OKUL ve İSMET DEMİR 19-02-2020 10:20 EN KALİTELİ PETROLE SAHİP LİBYA'DA TERÖRİSTLER LİDERİ HAFTER KİMDİR? 10-02-2020 00:09 LİBYA'DA 400 YIL OSMANLI ADALETİ 30-01-2020 11:14 NEREYE GİDECEĞİMİZİ BİLEBİLMEK İÇİN MASTER MI YAPALIM? 22-01-2020 10:57 "KURBAĞALAR İÇİN GÖL" / "KÖPRÜYÜ YIKARIZ" 12-01-2020 12:54 "68 MODEL SOLCU TAVRI" 31-12-2019 16:51 ANAMUR'DA DOĞALGAZ 25-12-2019 10:17 KLİMA ve MUZ SERASINDA DOĞALGAZ 24-12-2019 10:12 ÇORBA EDELİM 18-12-2019 16:03 AK PARTİ UMUT PARTİSİ 08-12-2019 18:08 PORF. DR. TURAN GÜVEN'İ ÖLÜM MELEĞİ DAİMİ EVİNE GÖTÜRDÜ 25-11-2019 10:00 "ÇOK BÜYÜK BİR LİDERİNİZ VAR. BEN BU ADAMIN HAYRANIYIM." dedi 18-11-2019 13:53 "6 YILIN EMEĞİ 6 GÜNDE YOK OLDU" 06-11-2019 20:27 BARIŞ PINARI HAREKATI ve SAĞ OLASIN DİPLOMASİ 25-10-2019 08:52 IMF/SURİYE TOPLANTISI. ŞÜKREDELİM TEMEL 15-10-2019 19:44 DEPREM ve İMAMOĞLU 03-10-2019 13:20 "BATSIN SİZİN KÜRDİSTAN DAVANIZ"" 27-09-2019 20:01 15 TEMMUZ DESTANI 20-07-2019 14:06 Başlık 21-06-2019 23:55 Başlık 21-06-2019 23:55
NAMAZ VAKİTLERİ
HAVA DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
pazar esnafı
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Bozyazı Fotoğrafçılık
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA