Enflasyonla durgunluk yaratmadan mücadele

Fed yöneticilerinin rehberliği. İthalat fiyatlarının düşmesi, tedarik zincirinin gevşemesi ve perakendecilerin rafları yeniden doldurmasıyla enflasyon baskılarının hafiflediğine dair işaretlere rağmen, enflasyon verileri inatla yüksek kaldı. Bu, Fed yetkililerinin henüz vazgeçemeyecekleri açıklamalarının istikrarlı bir şekilde beslenmesine yardımcı oldu.

Fed yetkilileri 2021'de bunu çok yanlış anladı. Rusya'nın tedarik zincirlerini karıştıran ve enerji ve emtia fiyatlarını yükselten Ukrayna'yı işgali gibi önceden tahmin edemedikleri faktörler vardı. Ancak diğer şoklar köşede gizleniyor olabilir.

Inflation Insights başkanı Omair Sharif, “Onların çekingen olmalarını tamamen anlayabiliyorum” dedi. 'Tünelin sonunda gerçekten ışık olduğundan emin olana kadar tünelin sonunda ışık olduğunu söylemek istemezsiniz.'

FT'den Colby Smith: “Fed yetkilileri, çok fazla şey yapmaktansa ABD enflasyonunu dizginlemek için çok az şey yapmaktan daha fazla endişe duyduklarının sinyalini verdiler ve para politikasını sıkılaştırma planlarını ikiye katladılar, bu nedenle son raporlara göre ekonomiyi yavaşlıyor.”

Bu koşulların ne kadar süreceği belli değil. Üçüncü çeyrek kazanç raporları biraz netlik sağlayabilir. NYT'den Peter Eavis ve Joe Rennison'dan: “Birçok yatırımcı, Fed'in enflasyonu ehlileştirme ve ekonomiyi soğutma konusundaki kararlılığının şimdiye kadar şirket performansını yakalayacağından endişe ediyor. Bu, şirketleri önümüzdeki aylarda işçileri işten çıkarmaya ve yatırımları kesmeye sevk edebilir. Bu da ABD'de resesyon olasılığını artıracaktır.'

 İstihdam ve TÜFE durumu. Eylül'de tüketici fiyat endeksi mevsimsellikten arındırılmış %0,4, son 12 ayda mevsimsellikten arındırılmış %8,2 arttı. Gıda ve enerji hariç tüm kalemler endeksi Eylül'de (SA) %0,6, yıllık %6,6 arttı (NSA).

ABD ekonomisi geçen ay 263.000 iş ekledi, önceki baskıya göre bir ılımlılık, ancak işsizlik oranı %3,5'e düştüğü için hala güçlü bir işe alım rakamı. İstihdam kazançlarındaki beklenenden daha zayıf düşüş, yatırımcıların FOMC üyelerinin parasal sıkılaştırmadan beklenenden daha erken ayrılabileceğine dair umutlarını kırdı.

 Zaten durgunluk içinde mi değil mi? Ulusal Ekonomik Araştırma Bürosu, durgunlukların resmi hakemidir ve kararını verirken birden fazla faktör kullanır. NBER, durgunluğu “ekonomiye yayılan ve birkaç aydan fazla süren ekonomik aktivitede önemli bir düşüş” olarak tanımlıyor. Bununla birlikte, büronun ekonomistleri, gayri safi yurtiçi hasılayı birincil barometre olarak kullanmadıklarını bile itiraf ediyorlar.

GSYİH hem birinci hem de ikinci çeyrekte düştü ve üçüncü çeyrek için ilk okumanın 27 Ekim'de yayınlanması planlanıyor.

New York merkezli bir döviz firması olan OANDA'nın kıdemli piyasa analisti Edward Moya, Al Jazeera'ya “İşgücü piyasasında hala iyi bir güç var ve bu, Fed'in enflasyonla mücadelede agresif kalmasına izin verecek” dedi.

Muhasebe firması KPMG tarafından yapılan yeni bir ankete göre, son zamanlarda 10 CEO'dan sekizinden fazlası önümüzdeki 12 ay içinde bir durgunluk beklediklerini söyledi. KPMG'nin anketine katılan dünyanın en büyük şirketlerindeki 1.300 CEO'nun yüzde 73'ü ekonomik gerilemenin büyümeyi bozacağına inandığını söyledi. KPMG'ye göre CEO'ların yaklaşık %39'u işe alımları dondurma kararı alırken, %46'sı önümüzdeki altı ay içinde çalışan tabanını küçültmeyi düşünüyor.

ABD uzun bir yavaş büyüme dönemine girerse, gelişen piyasalar zorlanacak. ABD talebi uzun bir süre boyunca zayıflarsa, Çin, Meksika ve Kanada gibi ABD'ye giden başlıca ihracatçılar acı çekecektir. Bir ABD durgunluğunun ne kadar şiddetli olabileceğine gelince, Moya, Al Jazeera'nın konuştuğu birçok ekonomistin duygularını yineledi: “Enflasyonun ne kadar yapışkan olacağını tam olarak bilmiyoruz ve ekonominin ne kadar dayanıklı olduğunu da.'

Agresif politika duruşu. ABD istihdam raporu, sıkı bir işgücü piyasasına işaret etti ve bu da, Fed'in devam eden agresif para politikası sıkılaştırma kampanyasını destekliyor.

Çalışma Bakanlığı, ABD tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) Ağustos ayındaki %0,1'lik artışın ardından geçen ay %0,4 arttığını söyledi. Eylül ayına kadar 12 aylık dönemde TÜFE, Ağustos ayındaki %8.3'lük artışın ardından %8.2 arttı.

High Ridge Futures metal ticareti direktörü David Meger, verilerin Fed'in faiz oranlarını daha hızlı yükselterek altına baskı yaparak enflasyonla mücadelede daha agresif olacağına işaret ettiğini söyledi.

Kitco Metals kıdemli analisti Jim Wyckoff, bir notta, Fed yetkililerinin para politikası konusundaki agresif şahin duruşlarını yinelemelerinin, “bekleyen bir ABD ve/veya küresel resesyon” korkusu nedeniyle piyasayı tedirgin ettiğini söyledi.

Fed tutanaklarının değerlendirilmesi. 20-21 Eylül toplantı tutanaklarına göre, politika yapıcılar faiz artırımı beklentilerini daha yüksek revize etti, ancak bazıları ekonomik ve finansal oynaklık riskleri arasında aşırıya kaçma konusunda uyarı sinyali verdi.

Tutanaklarda, 'Birçok katılımcı, enflasyonu düşürmek için çok az önlem almanın maliyetinin, çok fazla önlem almanın maliyetinden büyük olasılıkla ağır bastığını vurguladı' denildi.

Morgan Stanley'in ABD baş ekonomisti Ellen Zentner Çarşamba günkü bir raporda, tutanakların Fed'in 1-2 Kasım'daki toplantısında büyük olasılıkla 0,75 yüzde puanı artıracağını gösterdiğini söyledi. Tutanaklar, aşırı sıkılaştırma riskleri ortaya çıksa bile, agresif bir politika sıkılaştırma yolunda kalma ve bu yüksek seviyeyi daha uzun süre koruma konusundaki açık taahhüdü yeniden teyit etti” dedi.

Fed, bu yıl beş kez gösterge federal fon oranını sıfıra yakın bir seviyeden %3 ile %3,25 aralığına yükseltti; bu, 40 yılın en yüksek seviyelerine yakın seyreden enflasyonla mücadele için 1980'lerin başından bu yana en hızlı oran artış hızı. Yetkililer, son üç toplantılarının her birinde %0,75'lik oran artışlarını onayladı.

 Sonuç? Bir ABD durgunluğu, gelişmekte olan dünyada derin bir acıya neden olur. BM ajansı, küresel bir yavaşlamanın potansiyel olarak 2008 mali krizinden ve 2020 COVID-19 şokundan daha kötü hasara yol açabileceğine dair ciddi bir uyarı yayınladı. Yine de, işgücü piyasası güçlü olduğu için durum henüz böyle görünmüyor.

ABD uzun bir yavaş büyüme dönemine girerse, gelişen piyasalar zorlanacak. ABD talebi uzun bir süre boyunca zayıflarsa, Çin, Meksika ve Kanada gibi ABD'ye giden başlıca ihracatçılar acı çekecektir.

Bir ABD durgunluğunun ne kadar şiddetli olabileceğine gelince, Moya, Al Jazeera'nın konuştuğu birçok ekonomistin duygularını yineledi: “Enflasyonun ne kadar yapışkan olacağını tam olarak bilmiyoruz ve ekonominin ne kadar dayanıklı olduğunu da.'

Kaynak: Tera Yatırım-Enver Erkan
Hibya Haber Ajansı