Dünya İnsan Hakları Günü'nde Küresel Kriz: Gazze'den Yerinden Edilmelere Evrensel Haklar Tehlikede

10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü, Tüm İnsanlığın Onuru İçin Çıkarılan Evrensel Bildirge'nin Kabulünün Yıl Dönümünde; Savaşların, Zorla Yerinden Edilmelerin ve Temel Yaşam Hakkı İhlallerinin Gölgesinde, Küresel Vicdanı Bir Kez Daha Sorgulatmaya Devam Ediyor.

10 Aralık tarihi, 1948 yılında Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından kabul edilen İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin (İHEB) yıl dönümü olarak tüm dünyada "Dünya İnsan Hakları Günü" adıyla anılmaktadır. Modern medeniyetin temel taşı olarak görülen ve "herkes özgür ve eşit doğar" ilkesiyle yola çıkan bu tarihi belge, ne yazık ki 77. yılında da dünyanın dört bir yanındaki ağır hak ihlalleri gölgesinde kutlanmaktadır. İnsanlık onurunu güvence altına alan 30 maddelik İHEB, savaşlar, çatışmalar ve otoriter rejimlerin baskısı altında giderek daha fazla zorlanmaktadır.

Özellikle Ortadoğu ve Afrika coğrafyasındaki devam eden sıcak çatışmalar, milyonlarca insanın en temel hakkı olan yaşam hakkını tehdit etmektedir. Son dönemde Gazze Şeridi’nde yaşanan trajik olaylar, uluslararası hukukun ve savaş etiğinin nasıl ağır şekilde ihlal edildiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Binlerce sivilin, özellikle de çocukların hayatını kaybettiği saldırılar, bu bölge için 2025 yılını "en ölümcül yıl" tanımlamasına yol açtı. İnsani krizin boyutları her geçen gün artarken, bölgedeki insani yardımların engellenmesi ve altyapının hedef alınması, Birleşmiş Milletler’i (BM) dahi çaresiz bırakmıştır.

Küresel ölçekte ise zorla yerinden edilen insan sayısı rekor seviyelere ulaşarak 100 milyonu aşmış durumda. Savaşlar, siyasi istikrarsızlıklar ve iklim değişikliğinin tetiklediği göçler, insan hakları savunucuları için en büyük endişe kaynağıdır. Yerinden edilen bu devasa kalabalık, barınma, gıda, sağlık ve eğitim gibi en temel insani haklardan mahrum bir yaşam mücadelesi vermektedir.

Öte yandan, basın ve ifade özgürlüğü alanındaki kısıtlamalar da dünya genelinde ciddi boyutlara ulaştı. Sınır Tanımayan Gazeteciler Örgütü’nün raporlarına göre, birçok ülkede gazeteciler mesleklerini icra ettikleri için soruşturmaya uğramakta, gözaltına alınmakta veya tutuklanmaktadır. Bu durum, kamuoyunun bilgi edinme hakkını ve dolayısıyla demokratik süreçleri doğrudan zedelemektedir.