Çocuklarda dijital ekran süreleri uzadıkça göz problemleri artıyor

Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Göz Hastalıkları uzmanı Doç. Dr. Özge Yabaş Kızıloğlu, dijital göz yorgunluğu hakkında konuştu ve konuyla ilgili bilgiler verdi.

Katarakt, glokom, retina hastalıkları gibi ciddi göz sorunlarını beraberinde getirebilen bir kırma kusuru olan miyopinin görülme oranının son 30 yılda çocuklarda çarpıcı bir şekilde arttığına dikkat çeken Doç. Dr. Yabaş Kızıloğlu, konuyla ilgili şu bilgileri verdi: 

“Daha önce var olan ama herhangi bir şikayet yaratmayan kırma kusurları, ekran süresinin artması nedeniyle kendilerini daha kolay gösterebilir ve şikayetlere yol açabilir. Örneğin hipermetropisi olan bir çocuk uzak görmede bunu yakınmasız tolere edebilirken, uzun süreler ekranlara bakmak gözün yakına odaklanmasını sağlayan uyum kaslarının yorulmasına neden olarak çocukta göz yorgunluğu, göz ve baş ağrısı gibi belirtiler oluşturabilir. Ekranlara uzun süre kesintisiz şekilde bakmak aynı zamanda göz kuruluğuna sebep olarak batma, yanma, gözleri ovalama ihtiyacı gibi şikayetler ortaya çıkartabilir. Gözleri ovalamak ise astigmatın ortaya çıkmasına veya ilerlemesine neden olabilir. Bununla birlikte, özellikle akıllı telefon ve tablet gibi elde tutulan dijital ekranlara çok yakın (20-40 cm) mesafeden bakıldığı için, miyopi riskinde artış söz konusudur. Artan ekran zamanının miyopinin erken başlamasına neden olabileceği de bildirilmiştir.

Bazı çalışmalarda çocuklarda ekran süresinin uzaması ile içe şaşılık gelişimi arasında bir ilişki olabilir. Artan ekran süreleri ile beraber görülen bir diğer durum da göz kuruluğudur. Göz kırpmak göz yüzeyinin nemlenmesine yardımcı olan koruyucu bir refleksimizdir. Ekrana uzun süre dikkatli bir şekilde bakıldığında göz kırpmak “unutulabilir”, bu da göz yüzeyini koruyan gözyaşı tabakasının buharlaşmasına ve göz yüzeyinin kurumasına neden olur. Yapılan çalışmalarda özellikle dijital oyunlar oynanırken konsantrasyonun artmasıyla göz kırpma sayısında azalma ve göz kırpmanın tam yapılmadığı gösterilmiştir.”

Bu durumun çocuk yaştaki tüm bireyleri olumsuz etkilemekle birlikte çok küçük yaşlarda ekran süreleri sınırlanmazsa miyopinin erken başlamasının tetikleneceğine işaret eden Doç. Dr. Özge Yabaş Kızıloğlu, ortaya çıkabilecek risklerle ilgili şu bilgileri verdi:

“Miyopi başladıktan sonra, çocuğun büyümesi ile giderek artan bir kırma kusurudur. Miyopi başlangıç yaşı, ileri yaşlardaki şiddetli miyopinin en önemli belirleyicisidir. Yüksek miyopi ise katarakt, glokom ve retina dekolmanı gibi birçok göz hastalığı riskini arttırmaktadır. Bu nedenle çocukların ekran süresi kesinlikle sınırlandırılması gerekiyor. Genellikle önerilen sınırlar şu şekildedir: 2 yaş altında: Aile üyeleri ve arkadaşlarla görüntülü görüşmeler dışında ekran kullanımı sıfır olmalı. 2-5 yaş aralığındaki çocuklarda günde en fazla 1 saat ve 5-17 yaş arasında da ödev dışında günde en fazla 2 saat olmalı.

Gözlerde ağrı, batma yanma, sık göz kırpma, baş ağrısı, gözde kızarıklık, bulanık görme, çift görme gibi şikayetler ortaya çıkarsa göz hekimine başvurmak gerekir. Bununa birlikte çocuklar ekran başında saatler geçirseler bile çoğunlukla gözlerinin yorulduğunun farkına varmayabilirler ve herhangi bir şikayet dile getirmeyebilirler. Bu nedenle şikayet olmasa bile düzenli göz kontrollerini yaptırmak gerekir” diye konuştu. 

Dijital ekranların çocuklarımızın hayatı ve eğitimlerinin bir parçası olduğunu ve tamamen kaçınmak mümkün olamamakla birlikte, ekranların kullanımını belli kurallar çerçevesinde düzenlenebileceğini söyleyen Doç. Dr. Özge Yabaş Kızıloğlu, ebeveynlere şu önerileri sundu:

“Ebeveynler günde en az 1-2 saat açık havada vakit geçirmeyi teşvik etmeli, çünkü doğal ışığa maruz kalmak göz gelişimine fayda sağlar. Bilimsel çalışmalar, açık havada geçirilen zamanın miyopiye karşı koruma sağladığını göstermektedir. Ayrıca ebeveynler, çocuklarının gün içerisinde belli bir süre ekranlardan uzak kalacağı “ekransız” dönemler oluşturmalı. Ekran kullanımına sık sık ara vermek, toplam belirlenen ekran süresini bölerek kullanmak gerekir. Dijital ekranları kullanırken sık sık göz kırpmak da oldukça önemli olduğu için çocuklara bu hatırlatılmalıdır. Bilgisayar ekranı ile aramızdaki mesafe kol boyumuz kadar ve ekranın göze göre konumu biraz daha aşağıda olmalıdır. Eğer çocuk gözlük kullanılıyorsa, camlarının antirefle kaplamalı olması yansıma ve kamaşmayı önleyerek göz yorgunluğunu azaltır. Göz kuruluğu belirtileri varlığında yapay gözyaşı damlaları kullanılabilir.

Ve düzenli göz muayenelerini aksatmamak gerekir. Böylelikle problemleri en aza indirmek ve tedavi etmek mümkün olacaktır. Özellikle yaz tatilindeki boş zamanlarında çocuklar ekran kullanımlarını arttırmışsa okullar açılmadan mutlaka göz kontrollerini yaptırmalarını öneriyoruz.” 

Hibya Haber Ajansı