ANAMUR´DA KURULAN İLK FABRİKA: KURŞUN MADENİ FABRİKASI
-
Tarih: 9.7.2017 21:35:44 / 357okunma / 0yorum
Gazi Mert (SOHBET KÖŞESİ)
ANAMUR´DA KURULAN İLK FABRİKA: KURŞUN MADENİ FABRİKASI…
Asıl konuya geçmeden önce Türk Sanayinin öncüsü bir kişiden söz etmek istiyorum. Vehbi Koç…
Koç Holding´in Kurucusu ve Şeref Başkanı merhum Vehbi Koç, 95 yıllık ömrünün son anına kadar çalışmayı sürdürmüştü.
Bayram tatilini geçirdiği Antalya´da 25 Şubat 1996 günü akşam saatlerinde Migros mağazasını gezmeye ve çay içmeye giden Vehbi Koç, buradan kaldığı Talya Oteli´ne döndüğünde fenalaşmıştı.
Türk sanayiinin öncüsü ve duayeni Vehbi Koç, kalp ve solunum rahatsızlığından 25 Şubat 1996 günü saat 18.33´de yaşama veda emişti.
Vehbi Koçtan niye bahsediyorum?
Geçtiğimiz yıllarda bir zamanlar Anamur´da çıkartılan ve sonradan bilinmeyen bir sebeple kapatılan KURŞUN MADENİ üzerine bir araştırma yapmıştım,.
Anamur´da Kurşun Madeni …
…Ve kurşun madeni Fabrikası…
… Ve de kurşun madenini çıkartan merhum Vehbi KOÇ…
Niçin bu araştırmayı yapmak gereğini duymuştum?
Öğrencilik yıllarımda babam, Vehbi Koç´un Anamur´da kurşun madeni çıkardığını ve kurduğu fabrikada madeni işlettiğini bir kısmını yurt dışına ihraç ettiğini anlatmıştı.
Eylül-2006´da yayımlanan “Anamur Yöresel Halk Hikayeleri” Kitabımda Anamur ve Bozyazı İlçelerinde oynanan Halk oyunlarımızdan Anamur Yolları, Danışmanın Düzlüğü, Gök Garga Zeybeği, Hamçökelek oyunlarının hikayelerini anlatmıştım.
Gerali Hamçökelek adı verilen Halk oyunu Anamur yöresine ait bir halk oyunumuz iken başta Silifke, Mut İlçeleri olmak üzere pek çok il ve ilçe tarafından kendi yörelerine mal edilmeye çalışılmıştır.
Öyle ki, Mersinli bir ses sanatçısı olan Atilla Taş, bu oyunu seslendirdiği için Silifkeliler tarafından izinsiz söyledi diye mahkemeye bile verilmişti.
Yaptığım araştırma sonunda Gerali´nin ; Anamur- Bozyazı yöresinde yaşadığını tespit etmiştim.
Bozyazı 1988´li yıllarda İlçe olarak Anamur´dan ayrılmıştır.
Bozyazı ve Anamur birbirine yapışık iki şirin İlçe´mizdir.
Birini ötekine tercih etmek mümkün değildir.
Her iki ilçenin tarihi, turizmi, folkloru, halk oyunları, el sanatları, yöresel yemekleri, şiir ve hikâyelerde geçen yaylaları, kelime ve deyimleri, halk oyunlarında giydikleri giysileri, çalgıları hep aynıdır.
Anamur- Bozyazı Yöresinde yaşadığını söylediğimiz Gerali; 1964´te kurulan Türkiye Folklor Kurumunun yaptığı derleme çalışmaları sonunda da Anamur´da yaşadığı kabul edilen bir kişidir.
Folklor Kurumu´nun tespitlerine göre; Gerali Anamur´un bir köyünde yaşayan , herkesçe sevilen bir Yörük yiğididir.
Vehbi Koç´un fabrikasının varlığı bu yiğit kişinin hayat hikayesini yazarken anlattığımız gerçek bir olaydır.
Sayın Vehbi Koç gençlik yıllarında Mehmet Karamancı ve Canik Vertel´le Anamur´da ortak kurşun madeni çıkarmışlar madeni işleyecek bir fabrika kurmuşlar ve bu madeni işletmişlerdir.
Yöresel Halk Hikâyeleri Kitabında anlattığım şekilde Gerali bu kurşun madeninde çalışmış ve Hamçökelek adı verilen halk oyunumuzun ilk dizeleri burada söylenmeye başlanmıştır.
Madenin ve fabrikanın kapanışı; Yine YÖRESEL HALK HİKÂYELERİ kitabımda belirtildiği şekliyle o dönem´de konan VARLIK VERGİSİ sebebiyle´dir.
Anamur´un yaylaları Kaş, Abanoz, Akpınar ve diğer yaylalarımıza giderken VİNÇ adı verilen bir bölge var…
VİNÇ adı verilen yerden çıkarılan kurşun madeni dağın eteğinde kurulan fabrikada işleniyor ve Takavil adı verilen araçlarla Bozyazı´daki Yoğunduvar denilen Barınak tesislerinin bulunduğu yerden gemilere yüklenerek yurt dışına veya Anadolu´ya sevk ediliyordu.
Ben çocukluk yıllarımda Bozyazı Yoğunduvar´a takavillerle maden getirilip gemilere yüklendiğini ilgiyle izlemiştim.
O dönemin hükümeti kurşun madenine maliyetinin iki katı vergi koyunca Sayın Vehbi Koç bu vergiyi ödemiş, fakat maden kapanmıştır.
Sayın Vehbi Koç “Hayat Hikâyem” adını verdiği hayatını anlatan kitabının 69´uncu sayfasında Kurşun Madeni ile ilgili bilgileri uzun uzun yazmaktadır.
Merhum Vehbi KOÇ´un HAYAT HİKAYEM adını verdiği kitabını defalarca okudum.
Öyle ki; ANAMUR YÖRESEL HALK HİKAYELERİ kitabımın ” GERALİ HAMÇÖKELEK ” bölümüne merhum Vehbi Koç´un ANAMUR´DAKİ KURŞUN MADENİ FABRİKASI ile ilgili bölümünden alıntılar yapıp okuyucularımla da paylaştım.
Kıtlık nedeniyle o devrin hükümeti ülke genelinde bir defaya mahsus olmak üzere tüm iş yerlerinden vergi alınmasını kararlaştırmıştı.
Vergileri tespit etme görevi de Valilere verilmişti.
O dönemde Mersin İl´inin en gözde iş yeri Vehbi Koç ve bir yabancı şirketin birlikte işlettikleri Anamur´daki kurşun madeni fabrikasıydı.
Yıllar sonra Sayın Vehbi Koç´un hatıralarında yazdığı şekliyle kurşun madenine öyle bir vergi konulmuştu ki bu vergiyi ödeyebilmek için fabrikanın satılması gerekiyordu.
Sayın Vehbi Koç ‘Hayat Hikâyem´ adını verdiği hayatını anlatan kitabının 69´uncu sayfasında VARLIK VERGİSİ başlığı altında aynen şunları yazıyordu:
“Merhum Şükrü Saraçoğlu Bey Başbakan, Fuat Ağralı bey Maliye Bakanı idi.
Varlık Vergisi adı altında bir vergi kanunu çıkardılar.
Bu verginin matrahı takdire bağlıydı.
Her ilde komisyonlar kuruldu. Bu komisyonların koydukları vergilerin itirazı,temyizi yoktu ve Türk tarihinde eşi benzeri olmayan bir vergiydi.
İlk hamlede bana da 350.000 lira vergi takdir edilmişti.
O vakit Ankara ve İstanbul´da mağazalarım,Karalyan´la ortaklaşa Orhangazi´de 8.000 liraya alınmış bir köy zeytinyağı değirmeni ile Gemlik´de 40.000 liraya alınmış bir fabrikamız,bir de Anamur´da Mehmet Karamancı ve Canik Vertel´le ortak bir kurşun madenimiz vardı.
Bulundukları bölgelerde en büyük vergiyi alabilmek için,mülkiye âmirleri yarışa girmişler.
Gemlik´te iki fabrikanın maliyeti 48.000 lira iken 40.000 liralık varlık vergisi,100.000 liralık Anamur kurşun madenine de 200.000 lira varlık vergisi geldi.
Şuradan buradan yazılan vergilerle bana düşen vergi milyona yaklaştı.
Uzun uğraşmalardan sonra, mükerrer vergiler yazıldığını ispat ederek bana takdir edilen Varlık Vergisini 600.000 liraya indirdik, hepsini ödedik…”
Aynı sayfada bir zeytinyağı fabrikasını Varlık Vergisi yüzünden sattığını belirlen Vehbi Koç, Türkiye genelinde kurduğu onlarca fabrikanın tamamının ödeyeceği vergiden daha fazlasının Anamur´daki kurşun madenine konduğunu ve itiraz etme şansının da olmadığını görünce Türk ve yabancı şirket yetkilileriyle toplantılar yapmış, vergi ödenmiş fakat kurşun madeni fabrikası kapanmıştı.
Bugünkü sohbetimde sizlere Anamur´daki kurşun madeninden ve ülkemizin saygın iş adamlarından merhum Vehbi KOÇ´un hayatından bir kesit sunmaya çalıştım.
Şimdi ilgililere bir görev düşüyor:
İlgililere düşen görev; Bu madeni yeniden araştırmak, çıkarmak ve Türk ekonomisine kazandırmak olmalıdır.
Hoşça kalınız.
Okuyucu Yorumları (0 yorum)
Adınız Soyadınız *
E-Posta *
 
Telefon
Güvenlik *
Yenile
 
Yorumunuz *
Yazarın Diğer Yazıları
ORUÇ ÜZERİNE... (28 Mayıs 2017 - Pazar)
RAMAZANA GİRERKEN... (26 Mayıs 2017 - Cuma)
RAMAZAN AYI (24 Mayıs 2017 - Çarşamba)
BAHARIN MÜJDECİSİ; HIDRELLEZ BAYRAMI… (04 Mayıs 2017 - Perşembe)
BİR ANI: İLKOKULA NASIL KAYDOLDUM? (22 Nisan 2017 - Cumartesi)
ÜÇ AYLARIN İSLAM ALEMİ İÇİN ÖNEMİ (29 Mart 2017 - Çarşamba)
DOĞUMUM İLE İLGİLİ BİR NOSTALJİ ( 2 ) (01 Mart 2017 - Çarşamba)
BARIŞA GİDEN YOL SEVGİDEN GEÇER (24 Ocak 2017 - Salı)
SİHİR VE SİHİRBAZLIK ÜZERİNE... (20 Aralık 2016 - Salı)
TÜRK MİLLETİNİN ZAFERİNİN KAYNAĞI (27 Kasım 2016 - Pazar)
KAHRAMAN KADINLARIMIZ (12 Kasım 2016 - Cumartesi)
ANAMUR YAMAÇ PARAŞÜTÜNÜN ARDINDAN (24 Eylül 2016 - Cumartesi)
YENİ EĞİTİM ÖĞRETİM YILI BAŞLIYOR… (17 Eylül 2016 - Cumartesi)
RAMAZAN GELDİ HOŞ GELDİ (05 Haziran 2016 - Pazar)
GÜZELLER VE GÜZELLİKLER DİYARI: ANAMUR (29 Aralık 2015 - Salı)
BARIŞ ÜZERİNE... (03 Kasım 2015 - Salı)
EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI SONA ERERKEN... (15 Haziran 2015 - Pazartesi)
BİRLİK VE BERABERLİK SAĞLANMALIDIR (13 Haziran 2015 - Cumartesi)
TÜRKİYE TERÖR OLAYLARINI HAK ETMİYOR (09 Nisan 2015 - Perşembe)
DÜNYA GIDA GÜNÜ KUTLAMALARI (06 Mart 2015 - Cuma)
ZİL ÇALDI HAYDİ ÇOCUKLAR OKULA (07 Şubat 2015 - Cumartesi)
BİR ÖDEV BİR HİKAYE (14 Ocak 2015 - Çarşamba)
ANAMUR’DAN KIBRIS’A BARIŞ SUYU (29 Aralık 2014 - Pazartesi)
İŞÇİ VE İŞVEREN HAKLARI... (08 Aralık 2014 - Pazartesi)
AKINCILAR VE AKINCILIK... (11 Kasım 2014 - Salı)
SAVAŞ VE BARIŞ ANLAYIŞIMIZ (15 Ekim 2014 - Çarşamba)
GÜNDEMDEKİ OKUL : İMAM-HATİP LİSELERİ... (13 Eylül 2014 - Cumartesi)
OSMANLILARDA HUKUK SİSTEMİ (01 Ağustos 2014 - Cuma)
SEVGİLİ VEDAT ÇELİKBAŞ’IN ARDINDAN... (10 Temmuz 2014 - Perşembe)
ORUÇ ÜZERİNE... (06 Temmuz 2014 - Pazar)
RAMAZANA GİRERKEN... (28 Haziran 2014 - Cumartesi)
KIZLARIN EĞİTİMİNE İSLAMIN BAKIŞI (23 Mayıs 2014 - Cuma)
Sayfa:
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
DOLAR
3.5444
EURO
4.1286
Başlangıç Tarihi
Bitiş Tarihi
Mersin için namaz vakitleri
İmsak Güneş Öğle İkindi Akşam Yatsi
03:40 05:34 12:58 16:48 20:04 21:41